\n

Zofia Pelczarska “Ciotka”<\/h2>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 w Dynowie na Podkarpaciu w 1897 roku. Nale\u017ca\u0142a wi\u0119c do starszego pokolenia kobiet stawiaj\u0105cych op\u00f3r okupantowi \u2013 jej walka rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c w czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zana by\u0142a z Lublinem, gdzie pracowa\u0142a jako nauczycielka. Na pocz\u0105tku okupacji uda\u0142o jej si\u0119 ukry\u0107 bibliotek\u0119 oraz sztandar Szko\u0142y Powszechnej Numer 12, kt\u00f3rej by\u0142a kierowniczk\u0105. Dzi\u0119ki niej przetrwa\u0142y wojn\u0119. Od 1940 roku s\u0142u\u017cy\u0142a w ZWZ, nast\u0119pnie AK jako referentka Wojskowej S\u0142u\u017cby Kobiet w Sztabie Inspektoratu Rejonowego AK \u201eLublin\u201d i obwodu Lublin. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych organizatorek tych struktur w Lublinie. Po wkroczeniu Armii Czerwonej pozosta\u0142a w konspiracji. Odda\u0142a si\u0119 organizacji pomocy dla \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej aresztowanych przez sowieckie i komunistyczne s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa. Do jej zada\u0144 nale\u017ca\u0142o przygotowywanie paczek dla wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz wyp\u0142ata zapom\u00f3g ich rodzinom. Zosta\u0142a aresztowana przez Smiersz 6 listopada 1944 roku, osadzona w areszcie NKWD i poddana brutalnemu \u015bledztwu. W protokole z jej zezna\u0144 zanotowano, \u017ce “uznaje tylko rz\u0105d polski emigracyjny Miko\u0142ajczyka, nie uznaje rz\u0105du PKWN i dyrektyw jego nie wykonuje”. Jako pierwsza kobieta \u2013 \u017co\u0142nierz AK na Ziemi Lubelskiej zosta\u0142a skazana na kar\u0119 \u015bmierci i rozstrzelana 18 grudnia 1944 roku.<\/p>\n\n\n\n

Zofia Pelczarska jest jedn\u0105 z wa\u017cniejszych postaci lubelskiego Podziemia Niepodleg\u0142o\u015bciowego. Jako nauczyciel z powo\u0142ania potrafi\u0142a da\u0107 swoim \u017cyciem przyk\u0142ad niez\u0142omno\u015bci i wierno\u015bci raz z\u0142o\u017conej przysi\u0119dze, a anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w pomoc prze\u015bladowanym \u017co\u0142nierzom AK walczy\u0142a o sprawiedliwo\u015b\u0107 tam, gdzie przez dekady nie by\u0142o dla niej miejsca. Zosta\u0142a rehabilitowana dopiero w 1990 roku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/span>

\n

Janina Wasi\u0142oj\u0107-Smole\u0144ska “Jachna”<\/h2>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 7 lutego 1926 roku na Wile\u0144szczy\u017anie w nauczycielskiej rodzinie, a jej m\u0142ode lata i pocz\u0105tki dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej zwi\u0105zane by\u0142y z Kresami II Rzeczpospolitej. Gdy wybuch\u0142a II Wojna \u015awiatowa mia\u0142a zaledwie 13 lat. Od tej chwili \u017cycie jej rodziny naznaczone by\u0142o licznymi przeprowadzkami. Zagro\u017ceni najpierw ze strony Sowiet\u00f3w, potem Niemc\u00f3w, a wreszcie i kolaboruj\u0105cych z nimi Litwin\u00f3w, pa\u0144stwo Wasi\u0142oj\u0107 schronili si\u0119 w miasteczku Mazio\u0142 na terenie obecnej Bia\u0142orusi, gdzie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjna ca\u0142ej rodziny. Janina mia\u0142a wtedy 16 lat. <\/p>\n\n\n\n

Jej \u017cyciorys m\u00f3g\u0142by pos\u0142u\u017cy\u0107 z scenariusz sensacyjnego filmu \u2013 od dziecka odwa\u017cna, fa\u0142szowa\u0142a dokumenty dla partyzant\u00f3w, chodzi\u0142a na kurs sanitarny, a w ko\u0144cu trafi\u0142a do lasu do oddzia\u0142u \u201eKmicica\u201d, by po licznych perypetiach znale\u017a\u0107 si\u0119 jako sanitariuszka w 4 Brygadzie \u201eZago\u0144czyka\u201d. Tam pozna\u0142a swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca Leona Smole\u0144skiego \u201eZeusa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Mimo, i\u017c w 1945 roku zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 w partyzantce si\u0119 zako\u0144czy, a sama Janina, po przeprowadzce wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 do Sopotu zda\u0142a eksternistycznie matur\u0119 i rozpocz\u0119\u0142a studia medyczne, los zadecydowa\u0142 inaczej. Z obawy przed aresztowaniem uda\u0142a si\u0119 wraz z \u201eZago\u0144czykiem\u201d na koncentracj\u0119 wyznaczon\u0105 pod Sztumem przez \u201e\u0141upaszk\u0119\u201d. W ko\u0144cu zosta\u0142a aresztowana w 1947 roku i osadzona w Bydgoszczy, a nast\u0119pnie w Inowroc\u0142awiu. Mimo tortur podczas wielogodzinnych przes\u0142ucha\u0144 nikogo nie wyda\u0142a. Otrzyma\u0142a wyrok \u015bmierci, kt\u00f3ry potem zamieniono na kar\u0119 wi\u0119zienia, sk\u0105d wysz\u0142a dopiero w 1956 roku. Swoje dalsze \u017cycie zwi\u0105za\u0142a z nauczaniem, a pytana o swoj\u0105 motywacj\u0119 odpowiada\u0142a kr\u00f3tko: \u201eTak nas wychowano\u201d. Janina Wasi\u0142oj\u015b-Smole\u0144ska zmar\u0142a w 2010 roku.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/span>

\n

<\/p>\n\n\n\n

Danuta Janiczak-Szyksznian “Sarenka”<\/h2>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 w 1925 roku w Krakowie, a ca\u0142e dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142a w Wilnie. Jej wczesna m\u0142odo\u015b\u0107 i konspiracyjna dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zane by\u0142y z Wile\u0144szczyzn\u0105. Samo miasto \u2013 odbicie trudnej historii polskich Kres\u00f3w \u2013 sta\u0142o si\u0119 ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0105 dla rodziny pa\u0144stwa Janiczak\u00f3w. Dzieci\u0144stwo Danuty \u2013 c\u00f3rki nauczycielki i chor\u0105\u017cego Wojska Polskiego up\u0142yn\u0119\u0142o w rodzinnej, ciep\u0142ej atmosferze kochaj\u0105cego domu.<\/p>\n\n\n\n

Gdy Rzeczpospolit\u0105 ogarn\u0119\u0142a II Wojna \u015awiatowa ca\u0142a rodzina, wraz z m\u0142odziutk\u0105 siostr\u0105 Danuty Ludmi\u0142\u0105, zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. W roku 1944, kszta\u0142c\u0105ca si\u0119 na tajnych kompletach Danuta zda\u0142a matur\u0119. Jej dom rodzinny by\u0142 punktem konspiracyjnym, a ona sama szybko w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemia. Pierwsz\u0105 przysi\u0119g\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a w m\u0142odzie\u017cowej organizacji Zwi\u0105zek Wolnych Polak\u00f3w, by nast\u0119pnie zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z ZWZ i AK. S\u0142u\u017cy\u0142a jako \u0142\u0105czniczka, zajmuj\u0105c si\u0119 przenoszeniem meldunk\u00f3w, przerzutem fa\u0142szywych dokument\u00f3w, bibu\u0142y i podziemnej prasy, niejednokrotnie te\u017c broni. W ogniu walk znalaz\u0142a si\u0119 podczas operacji Ostra Brama, kiedy to od 6 lipca 1944 roku pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 \u0142\u0105czniczki w dzielnicy A, przenosz\u0105c pod ostrza\u0142em meldunki w r\u00f3\u017cne cz\u0119\u015bci miasta. Po zdobyciu Wilna przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 represj\u0119, kt\u00f3rych nie nikn\u0119li r\u00f3wnie\u017c Janiczakowie.<\/p>\n\n\n\n

\u201eSarenka\u201d zosta\u0142a aresztowana w przeddzie\u0144 Wigilii 1944 roku. Mimo tortur, pozorowanej egzekucji i bestialstwa oprawc\u00f3w m\u0142oda dziewczyna nikogo nie wyda\u0142a. Zosta\u0142a skazana na 10 lat \u0142agru, sk\u0105d zosta\u0142a zwolniona w ramach amnestii latem 1945 roku. Schorowana i wyniszczona nieludzkimi warunkami powr\u00f3ci\u0142a do Wilna, gdzie czeka\u0142 j\u0105 kolejny cios \u2013 jej matka nie \u017cy\u0142a, a ojciec z siostr\u0105 wyjechali z jej ma\u0142ej ojczyzny, kt\u00f3ra nie nale\u017ca\u0142a ju\u017c do Polski. Po odnalezieniu rodziny osiedli\u0142a si\u0119 na Ziemiach Odzyskanych i zamieszka\u0142a z m\u0119\u017cem – \u00a0Janem Szyksznianem, koleg\u0105 z konspiracji w Dar\u0142owie. Mimo szykan, ca\u0142e swoje dalsze \u017cycie po\u015bwi\u0119ci\u0142a pracy na rzecz kombatant\u00f3w i popularyzowaniu historii Polskiego Podziemia Niepodleg\u0142o\u015bciowego, by odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 swoim kolegom. By\u0142a nauczycielk\u0105, autork\u0105 ksi\u0105\u017cek historycznych i wspomnie\u0144. Awansowana na stopie\u0144 majora w 2013 roku, Danuta Janiczak-Szyksznian zmar\u0142a 1 grudnia 2022 roku w Szczecinie, pozostawiaj\u0105c po sobie bogaty dorobek zwi\u0105zany z obron\u0105 prawdy i zachowaniem pami\u0119ci o wile\u0144skiej konspiracji.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/span>

\n

<\/p>\n\n\n\n

Zofia \u0141uszczkiewicz – Siostra Izabela<\/h2>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 23 kwietnia 1898 roku w Krakowie. Niezwykle uzdolniona w wielu kierunkach, odebra\u0142a staranne wykszta\u0142cenie \u2013 uko\u0144czy\u0142a Wydzia\u0142 Filozoficzny UJ oraz kursy sanitarne. Nale\u017ca\u0142a do pokolenia kobiet, kt\u00f3re anga\u017cowa\u0142y si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 na rzecz polskiej niepodleg\u0142o\u015bci ju\u017c od czas\u00f3w wojny polsko-bolszewickiej. Zofia \u0141uszczkiewicz s\u0142u\u017cy\u0142a wtedy jako ochotniczka. Zaraz po uko\u0144czeniu studi\u00f3w zdecydowa\u0142a si\u0119 wst\u0105pi\u0107 do Domu Si\u00f3str Mi\u0142osierdzia \u015bw. Wincenta a Paulo w Krakowie. Ju\u017c jako postulantka odby\u0142a wiele zagranicznych podr\u00f3\u017cy \u2013 mi\u0119dzy innymi do Pary\u017ca, gdzie uzyska\u0142a dyplom Wy\u017cszej Szko\u0142y Piel\u0119gniarskiej. W okresie mi\u0119dzywojennym po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 medycynie, pracuj\u0105c na polecenie prze\u0142o\u017conych jako dyrektorka Szko\u0142y Piel\u0119gniarskiej przy Szpitalu Powszechnym we Lwowie. Niezwykle zdolna, rozwija\u0142a swoje liczne pasje \u2013 biegle w\u0142ada\u0142a czterema j\u0119zykami, fotografowa\u0142a, rozwija\u0142a sw\u00f3j talent muzyczny, posiada\u0142a prawo jazdy na samochody osobowe i ci\u0119\u017carowe, a ze Stan\u00f3w Zjednoczonych przywioz\u0142a zdobyte tam uprawnienia kinooperatora.<\/p>\n\n\n\n

Po wybuchu II Wojny \u015awiatowej trafi\u0142a do Zebrzydowic, gdzie natychmiast zwi\u0105za\u0142a si\u0119 z konspiracj\u0105. Prowadzi\u0142a nas\u0142uch radiowy, przygotowywa\u0142a i dystrybuowa\u0142a w\u015br\u00f3d miejscowej ludno\u015bci podziemn\u0105 pras\u0119, odbiera\u0142a zrzuty materia\u0142\u00f3w medycznych z Londynu dla oddzia\u0142\u00f3w AK, pomaga\u0142a okolicznym mieszka\u0144com, a tak\u017ce ukrywa\u0142a cz\u0142onk\u00f3w podziemia i \u017byd\u00f3w. Pe\u0142ni\u0142a tak\u017ce funkcj\u0119 kuriera.<\/p>\n\n\n\n

Aresztowana zosta\u0142a dopiero w sierpniu 1948 roku. Po zamianie wyroku \u015bmierci na kar\u0119 do\u017cywotniego pozbawienia wolno\u015bci, by\u0142a wi\u0119ziona na Rakowieckiej, w Fordonie i Inowroc\u0142awiu. Przez ca\u0142y czas poddawana by\u0142a brutalnemu \u015bledztwu i torturom, kt\u00f3re wyniszczy\u0142y jej zdrowie tak bardzo, \u017ce w 1956 roku otrzyma\u0142a p\u00f3\u0142roczny urlop w odbywaniu kary. Zmar\u0142a 8 sierpnia 1957 roku.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/span>

\n

<\/p>\n\n\n\n

Danuta Siedzik\u00f3wna “Inka”<\/h2>\n\n\n\n

Urodzi\u0142a si\u0119 w 1928 roku w Narewce na skraju Puszczy Bia\u0142owieskiej. Pochodzi\u0142a z patriotycznej rodziny. Oboje jej rodzice zaanga\u017cowani byli w walk\u0119 o polsk\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 \u2013 ojciec, wywieziony do \u0142agru w 1940 roku przedosta\u0142 si\u0119 do Armii Andersa \u2013 zmar\u0142 w Teheranie w 1943 roku. W tym samym roku matka Danusi zosta\u0142a rozstrzelana przez Gestapo za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Armi\u0105 Krajow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy i ona, niespe\u0142na 15-letnia dziewczyna wst\u0105pi\u0142a wraz z siostr\u0105 do AK, gdzie odby\u0142y szkolenie medyczne. Po raz pierwszy aresztowano j\u0105 w 1945 roku wraz z innymi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cymi z podziemiem pracownikami nadle\u015bnictwa w Hajn\u00f3wce. Z konwoju uwolni\u0142 ich patrol wile\u0144skiej AK Stanis\u0142awa Wo\u0142oncieja “Konusa”, podkomendnego mjr Zygmunta Szendzielarza “\u0141upaszki”. Zdecydowa\u0142a o pozostaniu w lesie i przyj\u0119\u0142a pseudonim \u201eInka\u201d. W 5. Wile\u0144skiej Brygadzie Armii Krajowej s\u0142u\u017cy\u0142a jako sanitariuszka.<\/p>\n\n\n\n

W wyniku zdrady zosta\u0142a aresztowana w 1946 roku, gdy na rozkaz dow\u00f3dcy uda\u0142a si\u0119 w podr\u00f3\u017c do Malborka, Olsztyna i Gda\u0144ska, gdzie mia\u0142a zdoby\u0107 opatrunki i informacje o rannym Zdzis\u0142awie Badochu \u201e\u017belaznym\u201d. W czasie brutalnego \u015bledztwa nie wyda\u0142a nikogo, mimo, \u017ce funkcjonariusze UB robili wszystko, by dowiedzie\u0107 si\u0119 jak najwi\u0119cej o \u017co\u0142nierzach i planowanych dzia\u0142aniach oddzia\u0142 \u201e\u0141upaszki\u201d. \u201eInka\u201d zosta\u0142a skazana na kar\u0119 \u015bmierci przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Gda\u0144sku. Wyrok na m\u0142od\u0105 sanitariuszk\u0119, kt\u00f3ra wed\u0142ug zachowanych relacji funkcjonariuszy KBW udziela\u0142a pomocy medycznej r\u00f3wnie\u017c im, po dzi\u015b dzie\u0144 pozostaje przyk\u0142adem zbrodni s\u0105dowej i aktu zemsty na cz\u0142onkach Polskiego Podziemia Niepodleg\u0142o\u015bciowego. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 roku. Ju\u017c po jej \u015bmierci do domu \u201eInki\u201d dotar\u0142 wi\u0119zienny gryps, w kt\u00f3rym pisa\u0142a: \u201ePowiedzcie mojej babci, \u017ce zachowa\u0142am si\u0119 jak trzeba\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n<\/div><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Share Poni\u017cej prezentujemy sylwetki kobiet, kt\u00f3re w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny upami\u0119tnili\u015bmy podczas dotychczasowych edycji Dnia Kobiet Wykl\u0119tych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_crdt_document":"","content-type":"","footnotes":""},"class_list":["post-703","page","type-page","status-publish","hentry"],"yoast_head":"\n